Onderdeel zijn van een kudde paarden

Er zit iets magisch in het samen oplopen met een kudde paarden. Niet omdat er spectaculaire dingen gebeuren. Integendeel. Juist omdat er ogenschijnlijk niets gebeurt. En toch gebeurt er van alles.

Sinds een aantal jaren kom ik bij Laura Hoitsema, eigenaresse van Paard in Nood Spanje. De eerste keer dat ik daar kwam was in het kader van een cursus die ik samen met Klaske van der Horst gaf over gedrag van paarden, in kuddes en individueel. In die cursus kwamen diverse onderwerpen aan bod zoals het observeren van paarden in de vroege ochtend en late avond, het leren herkennen van pijnsignalen, kalmerende signalen en harmonisatiegedrag. Omdat daar zoveel verschillende paarden en ezels leven, krijg je de unieke kans om al deze signalen in hun natuurlijke context te leren zien.

Dat vind ik van onschatbare waarde. Voor iedere paardeneigenaar, maar zeker ook voor iedereen die met paarden coacht. Je moet kunnen zien hoe het werkelijk met een paard gaat. Je moet leren herkennen waar spanning ontstaat, wanneer ontspanning terugkeert en waarop een paard reageert. Pas dan kun je werkelijk samenwerken.

Maar wat mij misschien nog wel het meest heeft geraakt, is de grenzeloze liefde die Laura heeft voor ieder paard dat uit een mensonterende situatie wordt gehaald. Paarden die zijn verwaarloosd, mishandeld of simpelweg afgedankt, krijgen daar de kans om te herstellen. Niet alleen lichamelijk, maar ook emotioneel.

En het bijzondere is dat je kunt zien hoe dankbaar paarden zijn. Misschien niet op de manier waarop mensen dankbaarheid tonen, maar in hun blik, hun nieuwsgierigheid en hun bereidheid om weer contact te maken. Paarden waarvan je zou denken dat ze nooit meer een mens zouden vertrouwen, zoeken uiteindelijk toch weer toenadering. Niet omdat iemand iets van hen vraagt, maar omdat ze ervaren hebben dat liefde, rust, veiligheid en voldoende voedsel bestaan.

Wat mij iedere keer weer verwondert, is de rust in de kudde. Bijna honderd paarden leven samen op een gebied van ongeveer 85 hectare. Natuurlijk ontstaan er subgroepen en vriendschappen. Niet ieder paard hoort overal bij en niet iedereen wordt zomaar toegelaten. Maar er is ruimte. Letterlijk én figuurlijk. Er hoeft niet gevochten te worden om iedere meter grond. Er is voldoende voedsel, voldoende afstand en voldoende keuze. Daardoor ontstaat een harmonie die wij als mensen vaak vergeten zijn.

Door dagenlang met de paarden mee te lopen, hun ritme te volgen en hun gewoontes te leren kennen, gebeurt er nog iets anders. Langzaam word je onderdeel van hun wereld. Niet omdat je erbij wilt horen, maar omdat je ophoudt een verstoring te zijn. Ze accepteren je aanwezigheid. En juist dan beginnen ze je iets te leren.

Ik ontdekte bijvoorbeeld hoe ongeduldig ik eigenlijk ben. Mijn hoofd wil steeds verder. Nog iets nieuws ontdekken. Nog een andere plek bekijken. Nog een ervaring toevoegen.

Paarden kennen die haast niet.

Hun wereld is verrassend eenvoudig. Eten. Drinken. Rusten. Bewegen. Elkaar ontmoeten. Waakzaam zijn als dat nodig is en ontspannen zodra het weer veilig is. Elke dag opnieuw. Hetzelfde ritme. Niet omdat ze geen ambitie hebben, maar omdat voorspelbaarheid veiligheid geeft. Wie voortdurend bezig is met de volgende stap, mist wat zich nu aandient. Een paard weet dat instinctief.

Urenlang liepen we met de kudde mee. Soms in stilte. Soms pratend. Soms alleen luisterend naar het geluid van hoeven, ademhaling en de wind. We hebben zelfs geprobeerd de leiding van de kudde over te nemen.

Dat bleek een bijzonder leerzame ervaring.

Wij dachten dat richting geven betekende dat de kudde ons zou volgen. Maar de paarden hadden daar een heel andere mening over. Ze bepaalden hun eigen route, hun eigen tempo en hun eigen keuzes. Hoe harder wij probeerden te sturen, hoe duidelijker zij aangaven dat leiderschap niet wordt afgedwongen.

Pas toen we stopten met leiden, begonnen ze ons werkelijk mee te nemen.

Misschien is dat wel de grootste les die de kudde mij heeft geleerd. Dat echt leiderschap niets te maken heeft met voorop lopen. Het ontstaat wanneer er vertrouwen is. Wanneer je aanwezig bent zonder te duwen. Wanneer je richting geeft zonder te controleren. En wanneer je bereid bent eerst te volgen voordat je denkt te kunnen leiden.

Die lessen neem ik iedere keer weer mee naar huis. Niet alleen in mijn werk als paardencoach, maar ook in mijn eigen leven. Want hoe vaak zijn wij als mensen niet bezig om grip te krijgen, oplossingen te bedenken of de juiste weg te zoeken?

De paarden herinneren mij eraan dat de weg zich vaak vanzelf ontvouwt wanneer je bereid bent werkelijk aanwezig te zijn.

En misschien is dat wel de grootste rijkdom van Paard in Nood Spanje. Natuurlijk worden daar paarden gered. Maar ongemerkt worden ook mensen geraakt. Niet door woorden, niet door theorie, maar door de eenvoud waarmee een kudde laat zien hoe leven eigenlijk bedoeld is.